Othello Kalesi

Kıbrıs'ta bir kaleye gitmek çoğu zaman takvim işi değildir. Özellikle Othello Kalesi gitmek isteyenler için..Girne’de kapı yıl boyu açıktır ve gezgin gününü seçmeden yola çıkar. Gazimağusa'daki kardeşinde işler böyle yürümediğini hatırlatalım. Nisan 2026'da “Eski Eserler” ile Müzeler Dairesi, bazı taşların düşmesi üzerine kaleyi kapattı ve aylarca kapalı tuttu. Yeniden açılış için ne tarih verildi ne de gerekçenin ayrıntısı paylaşıldı internetteki verilerde… Suriçi'ne inen biri için ilk soru bu yüzden yapının tarihi değil, o sabah kapının açık olup olmadığıdır. Othello Kalesi'ne gitmeyi düşünen okurun elindeki karar da buradan başlar, gerisi ancak kapı açıldığında işe yarar.

Kapı 2026'da uzun süre kapalı kaldı

Nisan 2026'daki haberin ardından resmi bir yeniden açılış duyurusu çıkmadı. “Mağusa İnisiyatifi'nden Okan Dağlı” gibi yerel isimler şeffaflık çağrısı yaptı ama daire ise sessizliğini korudu. Aynı günlerde bir vatandaş, yapılan müdahalenin tarihi dokuya uygun olmadığını söyleyerek sosyal medyada tepki gösterdi. Eylül 2026 itibarıyla kapının durumu hâlâ belirsizdir, dolayısıyla yola çıkmadan önce dairenin güncel duyurusuna ya da Suriçi'ndeki turizm ofisine bakmanızda fayda vardır. Aynı soru saatler için de işinizi görür, çünkü yaz ve kış çizelgeleri farklı ve kaynaklar net bir tablo vermiyor. Giriş ücretlidir, KKTC'de ören yerleri ayrı ayrı biletlenir.

Ama kapalı bir kaleye kadar gitmenin bir anlamı kalır mı? Kısmen kalır, çünkü dış duvar, hendek çizgisi ve giriş kapısındaki kabartma sokaktan da görülüyor. İçerideki salonu ve burç manzarasını dışarıdan telafi eden bir açısı bulunmamaktadır… Kaleyi programın merkezine koyan gezgin için teyit bu yüzden zorunludur - Suriçi turuna ek durak olarak katan için risk küçük kalır. Aradaki farkı belirleyen şey ise o sabah kaç kilometre yol yaptığınıza bağlıdır…

Girne'de kapıyı kapalı bulma ihtimaliniz pratikte yoktur(burada ise ihtimal gerçektir.) İkisi de aynı daireye bağlı olduğu hâlde ziyaretçinin gördüğü tablo ayrışmaktadı… Bir ören yerinin aylarca resmi açıklama olmadan kapalı kalması sitenin kendisi kadar bakım düzeni hakkında da fikir verir.

Denize bakan beş kubbeli salon

Kapı açık olduğunda avlu beklenenden geniş çıkıyor, asıl sürpriz ise deniz tarafındaki salondur. Yaklaşık otuz metre uzunluğunda, beş kubbeyle örtülü, yüksek tavanlı bu mekanın toplantı ve yemek salonu olarak kullanıldığı düşünülüyor. “Girne Kalesi’nde" ziyaretçiyi tutan şey batık gemi sergisidir, burada tutan şey boş bir hacimdir. Sergilenen tek bir eser olmadan bir salonun insanı durdurabilmesi mimarinin kendi başına içerik olabildiğinin kanıtıdır.

Avluda dönemden kalma toplar gülleler ve mancınık mermileri duruyor, hepsi cam vitrin yerine açık havada ve elinizin uzanabileceği mesafede. Küçük bir sergi, yine de kalenin liman savunması işlevini tek bakışta anlatır. Kule merdivenleri dar ve diktir, o yüzden sağlam bir ayakkabı işinizi kolaylaştırır. Küçük çocukla çıkacaksanız elini bırakmamanızda fayda var, basamaklar taş ve korkuluk düzeni her yerde aynı değil. Yukarı çıkanın karşılığı nettir, burçtan şehir ile liman aynı kare içinde görünüyor.

Kapının üstünde 1492 yazar

Kale 14. yüzyılda “Lüzinyanlar” tarafından, olası deniz saldırılarına karşı limanı korumak ve şehrin ana girişlerinden biri olmak üzere yapıldı. Bazı kaynaklarda daha erken bir tarih de geçiyor, ancak çoğunluk 14. yüzyılda birleşmektedir. Yapının kurucusu Venedikliler olmadı, onlar 1492'de gelip binayı dönemin topçusuna uyarladılar. “Kaptan Nicolo Foscari” yönetiminde kare kuleler yuvarlağa çevrildi ve giriş kapısının üstüne St. Mark'ın kanatlı aslanı işlendi. Rölyefin altında "Pax tibi Marce, Evangelista meus" yazısı, 1492 tarihi ve kaptanın adı okunuyor.

İçeriyi gezmeden önce iki dakikanızı kapıda harcamanızda bu yüzden fayda vardır, çoğu ziyaretçi taşın altından bakmadan geçiyor. Rivayete göre Leonardo da Vinci 1481'de adayı ziyaret edip savunma konusunda Venediklilere görüş bildirmiş, ancak bunun belgesi net değildir. Kaleyi çevreleyen hendek ise çok sonra, sıtma riski yüzünden 1900'de kurutuldu. Kapıdaki tarih yapının kuruluşunu anlatmaz, Venedik topçusuna geçtiği yılı işaretler.

Shakespeare bağı sembolik

Bugünkü ad İngiliz sömürge döneminde verildi ve “Shakespeare'in Othello’sunun" bir Kıbrıs liman kentinde geçmesine gönderme yapıyor. Bağ bundan ibarettir. Oyunun burada geçtiğine dair bir belge yoktur, kaynakların kendisi de bu bağı zayıf ve sembolik diye niteler. Kalenin yanındaki küçük parkın adının Desdemona olması aynı edebi çağrışımın devamıdır, park kalenin bir bölümü sayılmaz. Othello Kalesi böylece adını sonradan alan, üstelik kendi tarihinden çok bir sahne metniyle anılan bir yapıya dönüştü. Bir yapının adını yüzyıllar sonra yazılmış bir oyundan alması, isimlendirmenin turizmle ne kadar erken iç içe geçtiğini gösteriyor.

Kale tek başına bir günü doldurmaz

Suriçi küçük bir alandır ve kale kısa bir ziyaretle, yarım saat dolayında geziliyor. Programı bu yüzden çevresiyle birlikte kurmak daha mantıklı olur. Deniz Kapısı ile kale arasındaki Desdemona Parkı bitişiktir. Namık Kemal Meydanı, Namık Kemal Zindanı ve eski St. Nicholas Katedrali'nden çevrilen Lala Mustafa Paşa Camii birkaç dakikalık yürüyüş mesafesindedir, Petek Pastanesi de aynı çemberin içinde kalır. Lefkoşa'dan gelen araçla 55-60 kilometre ve yaklaşık bir saatlik yol katediyor, Girne'den gelen 76-79 kilometreyi aşar.

Girne Kalesi'ne bir günü ayırmak mümkündür, othello kalesi ise Suriçi turunun içine yerleşen bir duraktır. 2014'te başlayan restorasyon AB finansmanıyla, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve iki toplumlu Kültürel Miras Teknik Komitesi işbirliğiyle yürütüldü ve yapı 3 Temmuz 2015'te yeniden ziyarete açıldı. O açılışın üzerinden on bir yıl geçti, kale yine kapalı. Bir milyon Euro dolayında harcanan onarımın ardından gelen bu ikinci kapanış, gezginin planı kadar Suriçi esnafının sezonunu da etkilemektedir.

Kapıyı kapalı bulursanız aynı çember içindeki Mağusa surları ve Lala Mustafa Paşa Camii yazılarımız günü kurtarır; Suriçi'nin tamamı için Gazimağusa gezi rehberine bakabilirsiniz.