Cumartesi sabahı Kantara Kalesi'ne yola çıkan biri için bir saat on üç dakikalık yolun sonunda kapalı bir kapı bulur. Kale hafta sonunda ve resmî tatillerde açılmamaktadır, “Kuzey Kıbrıs kaleleri” diye arayınca karşınıza çıkan üçlünün en katı kuralı da budur… “St. Hilarion”, “Buffavento” ve “Kantara” Beşparmak hattında batıdan doğuya dizilmiş üç Bizans yapısıdır, gel gör ki ziyaret koşulları birbirini hiç tutmuyor: birinde gişe bile yok, öbür ikisi ücretlidir. Burada üçünün rakımı, Girne'den yol süresi, bilet ve saat düzeni yan yana duruyor, bir de aynı güne kaçının sığdığı. Hangi gün, hangi saatte, kimle gidileceği sorusu üç kalede üç ayrı cevap almaktadır.
Bizans Kurdu, Venedik Bıraktı
Üçü de 10-11. yüzyılda Bizans eliyle kuruldu, amaç Arap donanmasını kıyıya varmadan görmekti. Hattın mantığı basittir. Buffavento'nun tepesinden açık havada hem “St. Hilarion” hem Kantara, aşağıda ise “Girne” ile “Lefkoşa” görünmektedir. Bir kalede ateş yandığında sıradaki kale aynısını yakar, haber de dağ boyunca ilerlerdi. Buffavento adını zaten o rüzgârlı tepeye borçlu - ismi İtalyanca "buffa di vento"dan geliyor(yani rüzgâra meydan okuyan.) Bizans kayıtlarında Arslan Kalesi diye de geçer. Lüzinyan krallığı (1192-1489) üçünü de büyüttü, St. Hilarion bu dönemde kraliyet ailesinin yazlık konutuna dönüştü. 1489'da Venedik adayı devralınca hesaplar değişti… Denizden uzak, tepedeki bu üç yapıya asker ayırmaya değmez denildi ve garnizonlar çekildi. Aynı yıllarda Girne Kalesi tersine kalınlaştı, limandaki o duvarlar Venedik işidir. Yani dağ kalelerinin boşaltılması ile Girne'nin güçlendirilmesi kesinlikle aynı yönde iki hamle değildir. Bugün üçünde de duvar ayakta duruyor, çatı ise hiçbirinde yoktur.
Rakım Sırası ile Yorgunluk Sırası Aynı Değil
St. Hilarion 732 metrede oturuyor, Buffavento ise yaklaşık 950 metreyle üçünün en yükseğidir. Yine de ayakta kalan duvar en az onda. Kantara için yerleşik bir rakam dolaşımda değil, rakım kaynağa göre değişmektedir; kesin olan, kalenin dik bir kayalığın tepesinde durduğudur. Bu sıralamayı ezberleyip yorgunluğu ona göre hesaplayan yanılabilir. Araştırmalarımıza göre en yorucusu şüphesiz Buffavento'dur çünkü otoparktan sonra yarım saati bulan, bazı günlerde daha da uzayan bakımsız bir basamak dizisi başlar. (yukarıda ne çeşme ne tuvalet bulunuyor.) St. Hilarion ortada kalmaktadır ve basamak burada da bitmiyor, ama patika bakımlı olduğundan gezi yarım günü bulmuyor. Üçünün en kısa tırmanışı Kantara'da, otoparktan kapıya 10-15 dakikada çıkılıyor. Peki en kısa olan en kolayı mıdır? Basamakların dikliği yüzünden 7-10 yaş altı çocukla ve yaşlıyla en çok dikkat isteyen tırmanış yine burasıdır. Dolayısıyla Kuzey Kıbrıs kaleleri arasında güç kıyası yapılacaksa rakım tek başına yanıltmaktadır; en alçak görünen kale, en dik basamağa sahip olan çıkabilir.
Girne'den Yol Süreleri
Girne'den St. Hilarion yaklaşık 10 kilometre, araçla 20-30 dakika - dağ yoluna girince hız düşer. Buffavento'ya ana yoldan ayrılan 6-7 kilometrelik dar ve dik bir sapak götürmektedir, araç otoparka kadar çıkabiliyor. Kantara ise başka bir coğrafyadadır. Bu ayrım yeni de değil: Lüzinyan döneminde Buffavento gözetleme noktasıyken Kantara doğu ucunda sınır savunması olarak kullanıldı, konumu o günden bu yana Karpaz yoluna açılan kapı gibi çalışmaktadır. Girne'den 69 kilometre, 1 saat 13 dakika civarı. Mağusa'dan çıkanlar için hesap değişir: 44 kilometre, 55 dakika ve Lefkoşa'dan 87 kilometre. En yakın köy olarak Kaplıca görünüyor. Burada bahsettiğimiz süreler tek yön, yani Girne'den Kantara'ya gidip dönen bir gezi yalnız yolda iki buçuk saat bırakmaktadır. Üstelik üç kaleyi toplu taşımayla gezmenin yolu yok, kiralık araç ya da tur açıkça şarttır. Haritada üçü birbirine yakın görünür, bu izlenimi tek başına Kantara bozuyor.
Bilet, Gişe ve Saat Kuralı
Buffavento'da gişe kurulmamış, giriş ücretsizdir ek olarak sabit bir saat de yok, gündüz dilediğiniz saatte gidilir. Bunun nedeni insani cömertlik değil yani kale resmi işletmeye alınmamış, bakım ve restorasyon da görmüyor. Ücretsizliği avantaj sayan, bakımsız patikayı aynı hesaba katmak zorundadır. St. Hilarion ile Kantara'da bilet kapıdan alınır, çünkü ikisi Eski Eserler ve Müzeler Dairesine bağlı ücretli ören yeri olarak işletiliyor. Müzekart üçünde de işe yaramamaktadır, çünkü KKTC'de bilet her ören yerine ayrı kesilir. St. Hilarion her gün açık, son giriş 16:30; kapanış saati mevsime göre değiştiğinden gitmeden eemd.gov.ct.tr üzerinden kontrol etmenizde fayda var. Gün batımını kaleden izlemek mümkün mü? Son giriş 16:30'da kesildiği için yazın bile değil. Saat kuralı en katı olan kale ise Kantara'dır: hafta içi 10:00-15:30, son giriş 14:45, hafta sonuyla resmî tatilde kapı hiç açılmamaktadır. O yüzden Kuzey Kıbrıs kaleleri programında Kantara'yı içeren gün hafta içine ve öğleden önceye düşmelidir. Öğleden sonraya sarkan bir plan kesinlikle kapalı kapıyla biter.
Üçü Bir Günde Çıkar mı?
Çıkar, ama program sıkışır. Buffavento coğrafi olarak St. Hilarion ile Kantara'nın ortasında sayılır; ortada olmak yakın olmak demek değildir. İlk ikisi Girne'nin batı ve orta kesiminde olduğundan sabah erken çıkan bir araç ikisini öğlene kadar bitirebilmektedir. Kantara ise İskele-Karpaz girişinde, oraya gitmek ayrı bir yarım gün istiyor. Sırayı ters kurmak da mantıklı: Buffavento'ya sabah, St. Hilarion'a öğle sonrası. İlkinde gölge yok ve tırmanış uzun, ikincisinde ise son giriş 16:30 olduğundan saat toleransı daha geniş kalıyor. Tek günde ısrar edeni saat kısıtı iki uçtan sıkıştırmaktadır; Kantara 10:00'da açılıyor, St. Hilarion 16:30'da son ziyaretçiyi alıyor, arada bir de Buffavento tırmanışı ile 150 kilometreye yakın yol duruyor. Bununla birlikte daha rahat bir düzen var, iki güne yayılan: birinci gün St. Hilarion ve Buffavento, ikinci gün Karpaz yoluna çıkarken Kantara yol üstü durak. Peki iki güne yaymanın bedeli ne? Fazladan gün değil, sadece Karpaz gününü hafta içine çekmek.
Kimin Hangi Kaleye Gitmesi Gerekir
Çocuklu aile için cevap St. Hilarion'dur. Girne'ye en yakın kale odur, yolu en bakımlısıdır, saray kalıntısı geniş olduğundan gezilecek oda da çıkıyor. Kalenin Disney'e ilham verdiği anlatılır, gel gör ki belgesi yoktur. Buffavento manzara için terleyecek ziyaretçinin yeridir; küçük çocukla ve yaşlıyla önerilmiyor, suyunuzu otoparktan yukarı kendiniz taşıyorsunuz. Kantara ise Karpaz'a çıkanların ve Mağusa-İskele tarafında kalanların kalesidir, Girne'den kalkıp gitmeye çalışan günün yarısını yolda bırakmaktadır. Yaz aylarında üçünde de gölge yok, o yüzden sabah saatleri en serin dilimi veriyor. Sonuçta Kuzey Kıbrıs kaleleri arasındaki seçim iki soruyla biter: hangi gün boştasınız ve dizleriniz kaç basamak taşıyor. Hafta sonuna düşen bir gezide seçenek ikiye iner, St. Hilarion ile Buffavento. Kantara pazartesiye kalır.
| Kale | Rakım | Girne'den | Otoparktan yürüyüş | Bilet ve saat |
|---|---|---|---|---|
| St. Hilarion | 732 m | ~10 km, 20-30 dk | Basamaklı, bakımlı patika | Ücretli, son giriş 16:30 |
| Buffavento | ~950 m | 6-7 km dar sapak | Yarım saati bulan bakımsız basamak | Ücretsiz, gişe yok |
| Kantara | Rakam değişir, sarp tepe | 69 km / ~1 sa 13 dk (Mağusa'dan 44 km) | 10-15 dk, dik basamak | Ücretli, hafta içi 10:00-15:30, hafta sonu kapalı |
St. Hilarion'un saray odalarını ve tırmanış ayrıntılarını ayrıca St. Hilarion Kalesi sayfamızda anlattık; Kantara'yı yol üstü durak yapacağınız gün için Karpaz Yarımadası rehberi, adadaki öteki kaleler, antik kentler ve manastırlar için Kuzey Kıbrıs tarihi yerler yazımız yol gösterir.
