Kantara Kalesi

Mağusa'dan kuzeye çıkan yolda “Kaplıca” tabelasını geçen sürücülerin çoğu aradıkları sapağı fark etmeden geçmektedir. Tabela küçük olduğu içinde kale de ancak son birkaç kilometrede görüş hattına girmektedir. Kantara Kalesi'nin adı Arapça köprü anlamındaki kantara sözcüğünden gelir ve bu ad, ova ile kuzey kıyı arasındaki geçidi tutma işini tek kelimede toplar. Sapaktan sonra asfalt daralır, birkaç dakikalık bir tırmanışla biter, sonra kayanın üstünde bir sur hattı belirir. İncelediğimiz kaynaklarda ziyaretçiyi asıl zorlayan şey dar bir saat penceresi oluyor, çünkü burası yalnız hafta içi açıktır.

Karpaz yolundan sapış

Üç dağ kalesi içinde araçla en rahat ulaşılanı burasıdır ve fark daha kapıya varmadan hissedilir. Girne'den yaklaşık 69, Mağusa'dan 44, Lefkoşa'dan 87 kilometre sürersiniz, İskele tarafından çıkanlar içinse yol otuz kırk dakikayla biter. Otopark ücretsizdir ve girişe yakın durur, yani yürüyüşün büyük kısmını araç sizin yerinize halleder. Sürüş boyunca deniz sağdan sola geçiyor ve tepeler alçalıyor, sonunda tek bir kaya kütlesi ufku kapatıyor. Bu erişim kolaylığı kaleyi Karpaz turunun başına ya da sonuna sıkıştırmayı mümkün kılar, yeter ki saat tutsun.

Kalabalık bir ziyaretçi akını beklemeyin. Sapak turist otobüslerinin güzergahı üzerinde durmadığı için otoparkta çoğu gün birkaç araç görünüyor, tepede de kuyruk yerine sessiz bir alan buluyorsunuz. Bunun karşılığını kapıda ödüyorsunuz, çünkü size bilgi verecek birini her zaman bulamıyorsunuz. Yolun son bölümünde kavşak işaretleri seyrekleşiyor, o yüzden telefonun haritasını sapaktan önce açmanızda fayda var.

Otoparktan kapıya dik basamaklar

Araç sizi bırakır, gerisi basamaktır. Otoparktan kale girişine on on beş dakikalık bir tırmanış bulunmaktadır. Bu tırmanışın kısa olması kolay olduğu anlamına gelmediğini hatırlatalım çünkü eğim diktir ve basamaklar düzensizdir. Ziyaretçi yorumlarında aynı uyarı tekrarlanmaktadır - yürüyüş uzun değildir ama yaşlılara ve kalp rahatsızlığı olanlara önerilmez. Peki ortalama bir ziyaretçi için durum ne kadar zorluk yaratmaktadır? Düzenli yürüyen biri pek zorlanmıyor, gün boyu oturarak çalışan biri ise nefes nefese kalabiliyor. Gene daha öncekiler gibi araştırmalarımızda “basamak sayısını” hiçbir resmî kaynakta beyan edilmiyor - o yüzden rakam yerine tırmanışın on ile on beş dakika arasında sürdüğünü hesaba katın.

Surların içinde bir asker düzeni

Kapıdan girdiğinizde kale tek bir yapı halinde durmaz, yamaca yayılmış bir düzen olarak açılır. Savunma noktaları, asker barınma alanları, su sarnıçları, tonozlu odalar ve gözetleme kuleleri hâlâ okunabilir durumdadır, üstelik bunların birbirine göre konumu kalenin nasıl çalıştığını anlatmaktadır. Su sarnıcı burada süs sayılmaz, çünkü kuşatma altındaki bir tepenin ne kadar dayanacağını suyu belirler. Kule ve oda sayısını veren bir kayıt bulunmuyor, dolayısıyla gezerken saymaya çalışmak yerine hangi tarafın uçuruma baktığına bakmak daha çok şey söyler. Kalenin üç yanı derin uçurumlarla çevrilidir ve insan eliyle örülen duvar, aslında işin küçük tarafıdır.

Zamanın nasıl katmanlandığını taşın rengi ve örgüsü ele veriyor, çünkü onarılmış bölümlerle özgün duvar aynı düzlemde yan yana duruyor. Bu ayrımı ilk bakışta çıkarmak kolay olmuyor, biraz durup bakmak gerekiyor. Askerî bir tesise baktığınızı en çok o odalar hatırlatır, zira burada öne çıkan şey süsleme değil, barınma ve nöbet düzenidir.

Zirveden görünen iki deniz

Zirveye çıkınca bu dar tepenin neden seçildiği kendiliğinden anlaşılıyor. “Mesarya Ovası” bir yana, kuzey kıyı öteki yana açılır ve hava açıksa ikisi aynı anda görünür. Karpaz Yarımadası'na giriş de buradan izlenir, dolayısıyla konumun mantığı tartışma gerektirmez. Gezi sitelerindeki yorumlarda tekrarlayan bir kanaat vardır, birçok ziyaretçiye göre üç kalenin en manzaralısı burasıdır, gerçi bu resmî bir sıralama sayılmaz, yorumların ortak eğilimidir. Aynı hat bir zamanlar iş görüyordu, çünkü batıda St. Hilarion, ortada Buffavento ve doğuda Kantara Kalesi birbirini gören bir işaret zinciri kuruyordu. Bugün manzara fotoğraf için durur, oysa o zincir kurulduğunda tepeden tepeye haber geçirmenin en hızlı yoluydu.

965'ten 1914'e uzanan katmanlar

Kesin yapım tarihi bilinmiyor. Çoğu kaynak, Arap akınlarının bittiği 965 sonrasında Bizanslıların elinden çıktığını söyler, belgeli ilk kayıt ise ancak 1191'de görünür. O yıl kendini Kıbrıs Kralı ilan eden Isaac Komnenos, Aslan Yürekli Richard'ın seferi sırasında buraya sığındı, Girne Kalesi düşünce de kaleyi bırakıp teslim oldu. 1373'teki Ceneviz işgalinde Mağusa'da rehin tutulan Antakya Prensi John'un, aşçı kılığındaki bir hizmetkarın yardımıyla kaçıp saatler içinde buraya ulaştığı aktarılıyor, kale o dönemde Kıbrıs kontrolünde kalmıştır. Kral I. Jacques 1391'de duvarları güçlendirdi, ardından Venedik döneminde kale önemini yitirdi ve 16. yüzyılda harap bir haldeydi. Bugün gördüğünüz düzeni ayakta tutan son büyük müdahale ise 1914 restorasyonudur.

Gitmeden önce saat meselesi

İnternet kaynaklarındaki verilere göer “Eylül 2026” itibarıyla kapı hafta içi 10.00'da açılmaktadır ve 15.30’de kapanış olmaktadır - son giriş 14.45'tedir, hafta sonu ile resmî tatillerde ise kapalıdır. Bu saatlerin değişebileceğini de hesaba katın. Ören yeri ücretlidir, fakat resmî tarife sabit bir rakam ilan etmediği için güncel ücreti gişeden ya da eemd.gov.ct.tr üzerinden teyit etmenizde fayda var. Müzekart burada geçerli sayılmaz, KKTC ören yerleri ayrı biletlenmektedir. Bu üç maddeyi bir arada düşününce Kantara Kalesi gününüzün ortasına oturur, çünkü öğleden sonra üç buçukta kapı kapanır ve geç kalana kapı açılmaz. Kaplıca en yakın köydür, Karpaz yönüne devam edenler Boğaz, Bafra ve Yenierenköy taraflarını aynı güzergaha ekleyebilir.

Üç kalenin karşılaştırması için Kuzey Kıbrıs kaleleri yazımıza, işaret zincirinin ortasındaki tepe için Buffavento Kalesi sayfamıza, aynı güne ekleyebileceğiniz rota için de Karpaz Yarımadası rehberimize bakabilirsiniz.