İncirli Mağarası: Kıbrıs'ın En Büyük Mağarası

Merak ettiğiniz bu mağaranın kayıtlı uzunluğu 311 metredir ama mağarada yürüyeceğiniz mesafe sadece yetmiş metreyle sınırlıdır. İncirli Mağarası'nın ziyarete açık bölümü, Geçitkale Belediyesi'nin güçlendirip ışıklandırdığı bu kısımdır ve aydınlatmanın bittiği yerden sonrası ziyarete kapalıdır. Dikkat edin bu arada izinsiz keşif yapılmaz. Ziyaret rehberin gösterdiği hat üzerindedir. Belediyenin 2013 tarihli metnine göre mağarada sürekli görev yapan rehberler var ve girdiğinizde de basılı broşürle karşılaşırsanız şaşırmayın… İncirli Mağarası hakkında gelin detayları keşfedelim.

İncirli Mağarası ve Üç Yüz On Bir Metrenin Yetmişi

Uzunluk dediğimiz gibi 311 metredir ve bu değer hem Geçitkale Belediyesi'nin kendi metninde hem KKTC Enformasyon Dairesi'nin yayımladığı yazıda hem de jips karstı üzerine yapılmış akademik bir çalışmada aynı biçimdedir. Ölçü çok kaynaklı. KKTC'deki mağaraları 2014'ten beri kayda geçiren Mağara Meraklıları Derneği ise 2021'de uzunluğu 317 metre olarak açıklamıştır. Fark altı metredir. İkisini yan yana bırakıp 311'i esas aldığımızı not düşelim. Galerinin boyutu da uzunluk kadar değişken, genişlik 1 ile 7 metre arasında seyretmekte olup tavan yüksekliği yerine göre 0,5 metreye kadar inebilmektedir ve en ferah noktada 6 metreye çıkabilmektedir.

Ama yetmiş metre neden bu kadar kısa kalmaktadır? Basitçe güçlendirme ve aydınlatma yalnızca bu bölümde yapılmış, kalan kısım ziyarete kapalıdır. Gezi, belirli bir hat üzerinde yürütülmektedir... Mağaranın en alçak noktası girişin 14 metre altta ve derinliğin ne kadarının ziyaret hattında kaldığı ise kaynaklarda yazılı değildir.

Alçıtaşı Mağarası Olmanın Anlamı

Bu mağarada kayanın adı "jips", yani alçıtaşıdır. Belediyenin metni mağaradan "KKTC alanı içerisinde bilinen tek alçıtaşı mağarası" diye söz eder. KKTC Enformasyon Dairesi'nde yeniden yayımlanan 2023 tarihli yazı daha iddialı bir cümle gibi duruyor ve mağarayı dünyada turizme açılmış tek alçıtaşı mağarası olarak anmaktadır. Araştırmamızda bu cümleyi kuran tek kaynak o yazıdır. Jips tabakasının yaşı yaklaşık 5 milyon yıl, mağaranın oluşumu ise 150 ile 200 bin yıl arasında tahmin edilmektedir. Kaya milyonlarca yıllık, içindeki boşluk ise bu yaşın çok küçük bir kesrinde açılmış...

Duvarlardaki Karnabahar Oluşumları

İncirli Mağarası'nın duvarları için kaynakların kurduğu ilk benzetme "karnabahar", beyaz mineral birikimlerini üç ayrı metin aynı sözcükle tarif etmektedir. Belediyenin metni mağaradaki oluşumlar arasında sarkıt, dikit, sütun, perde biçimli örtü, duvar ve damar taşlarını saymaktadır. Hava ise yetmiş metre boyunca değişmez, Enformasyon Dairesi'nin yazısına göre içerisi yıl boyu 18 ile 19 derecedir. Akademik özet girişin rakımını yaklaşık 240 metre olarak verdiği ve koridorun batı-kuzeybatıdan doğu-güneydoğuya uzandığını söylediği için mağarayı sahilde değil, Beşparmak eteğindeki yüksekçe bir zeminde açılan bir boşluk olarak düşünebilirsiniz. Adı ise içeriden değil dışarıdan geliyor, girişteki incir ağacından...

"En Büyük" Nitelemesi Kimin?

Başlıktaki niteleme turizm dilinden geliyor. Taradığımız kurumsal metinlerin hiçbirinde "en büyük" ifadesi yok, belediye alçıtaşı mağarası olmaktan söz ediyor, Enformasyon Dairesi'nin yazısı da turizme açık olmayı öne çıkarıyor, iddia ise gezi siteleri ile ansiklopedi maddeleri arasında dolaşmaktadır. Öte yandan Mağara Meraklıları Derneği ölçütü değiştirip mağaradan "en uzun" diye söz etmekte, en derin olarak Beşparmak Yarığı'nı göstermektedir. İki ölçütü ayrı tutabilirsiniz, çünkü uzunluk ölçülmüş bir değerken büyüklük hangi boyuta bakıldığına göre değişiyor...

KKTC'de kaç mağara biliniyor? Derneğin 2021'deki açıklamasına göre bilinen sayı 370'e çıkmış. Oysa İngiliz döneminde 80 kayıt vardı, 2003'teki maden etüdünde ise 89 mağara sayılmıştı. Hacim ya da taban alanı karşılaştırması hiçbir kaynakta geçmediği için en büyük sözü, onu kuran turizm kaynaklarının sorumluluğunda kalıyor.

Çınarlı Yolu ve Kapalı Gün Çelişkisi

Mağara, Çınarlı köyünün yaklaşık 2 kilometre güneydoğusunda, Beşparmak Dağları'nın eteğindeki İpsaro Tepesi üzerindedir. Yol Geçitkale üzerinden köye bağlanır. İşleten kurumun adı "Geçitkale-Serdarlı Belediyesi". Mağaranın keşfine dair bir rivayet de dolaşır, iki hırsızın çaldıkları narlar yüzünden buraya girdiği anlatılır. Bu bir rivayet, kayıtlı bir tarih değil.

Bu arada gitmeden önce bilmeniz gereken şeylerden biri de kapalı günün çarşamba olduğudur. Bu gün hem 2013 tarihli belediye metninde hem 2023'teki Enformasyon yazısında aynı biçimde yazılıdır buna karşılık bazı gezi sayfalarında başka günler geçtiği için gün bilgisinin teyit edilmesi gerekmektedir. Tabii böyle bir çelişkide hangi kaynağa güveneceksiniz ki? Belediyenin kendi metni ile Enformasyon Dairesi'nin yazısı aynı günü verdiği için ağırlık o ikisinde kalmaktadır. Ekim 2026 için saat tablosu ilan eden resmî bir sayfa bulunmamaktadır o yüzden önerimiz gidiş gününü ve giriş koşullarını yola çıkmadan belediyeye sormanız şeklinde. Ha ücret bilgisi de bulamadık. Rehberle gezmenin zorunlu olup olmadığı kaynaklarda yazmamaktadır…

Temmuz'daki İki Günlük Program

Köyde 2025 temmuzunda "İncirli Mağara Kültür ve Sanat Festivali" adıyla bir program düzenlendi, ikincisi 2026 temmuzunda yapıldı ve düzenleyenler arasında belediye, Çınarlı Muhtarlığı ile Çınarlıyı Sevenler Derneği var. Programda halk oyunları ile konser bulunmaktadır, atıcılık ve tavla turnuvaları da yapıldı. Sizler için şunu belirtelim, festival haberleri mağara içi ziyaret düzenine değil, köydeki programa dair bilgi veriyor. Festival Temmuz'da iki gün sürdü. İncirli Mağarası'nın ziyarete açık bölümü ise yetmiş metre olarak kalmaktadır.

Mağaraya giden yolun geçtiği Geçitkale köyü yazımıza, aynı sıradağın öteki rotaları için Beşparmak yürüyüş rotaları rehberine, adadaki diğer doğa duraklarını görmek için Kuzey Kıbrıs'ta yapılacak şeyler yazısına bakabilirsiniz.