Geçitköy Barajı: Doğa Yürüyüşü ve Piknik

Girne ile Güzelyurt arasındaki yoldan sapıp göl kıyısına inen biri kendini bir mesire yerinde sanırsınız. Oysa Geçitköy Barajı gezilmek için kurulmamıştır. Gövdesi kaya dolgu, görevi şebekeye içme suyu, çevredeki tarlalara da sulama suyu taşımaktır. Gölü dolduran suyun bir bölümü denizin altından, Mersin'in Anamur ilçesinden gelir. Kıyıda yürüyenler ise haberlere konu olmuştur. İncelediğimiz kayıtlarda tesisin teknik künyesi metreküpüne kadar yazılıyken yüzme, piknik, olta ve gövdeye çıkma konusunda ilan edilmiş bir kural denk gelmedik, gelin detaylı inceleyelim…

Suyu Anamur'dan Gelen Bir Göl

Gölü besleyen hat Mersin'de başlamaktadır. Anamur'daki “Dragon Çayı” üzerinde kuruludur. “Alaköprü Barajı”ndan alınan su, Akdeniz'in altına döşenmiş bir boru hattıyla adaya gelmekte olup karaya çıktıktan sonra “Güzelyalı” pompa istasyonuna uğrar ve oradan yaklaşık üç kilometrelik bir bağlantıyla göle aktarılmaktadır. Gövde 7 Mart 2014'te bitmiştir, Türkiye suyu ise ilk kez yaklaşık bir buçuk yıl sonra, 17 Ekim 2015'te buraya girdi ve aktarım o tarihten beri sürüyor. İngilizce Vikipedi gövdeyi Mandara (Mandra) Nehri'nin üzerinde göstermektedir, yani suyu denizin altından gelen göl adanın kendi akarsularından birinin üzerine kurulmuş. Su gölde ikiye ayrılır.

Türkçe Vikipedi'nin verdiği ayrıma göre saniyede 1,20 metreküp doğrudan içme suyu hatlarına dağıtılır ve 1,18 metreküp ise sulama için gölde depolanmaktadır. Toplamı saniyede 2,38 metreküp. Gelen suyun tamamı neden şebekeye verilmiyor? Çünkü aynı kaynağa göre sulamaya ayrılan pay projenin toplam suyunun yaklaşık yarısıdır ve gölde depolanır, sulanan alanı da Vikipedi ile haber7 yaklaşık 4.824 hektar olarak veriyor, yani bu suyun asıl muhatabı kıyıda yürüyen ziyaretçi değil o tarlalarda çalışan üreticilerdir. Proje verilerine göre hedef, yılda 75 milyon metreküp suyun Kuzey Kıbrıs'a taşınmasıdır, Vikipedi'nin verdiği yaklaşık 35 milyon metreküp ise bu yıllık hedefin değil gölün kendi hacminin ölçüsüdür. Sizlere vereceğimiz tavsiye bu zinciri aklınızda tutmanız, çünkü tesisin neden bir su altyapısı olarak anıldığını o gösteriyor...

1989'daki Baraj Nereye Gitti?

Göl kazılmış bir çukur değil aslında. Elimizdeki İngilizce Vikipedi maddesine göre aynı yerde 1989'da yapılmış, yaklaşık 1,8 milyon metreküplük küçük bir baraj durmaktadır, adı “Dağdere Barajı”ydı. 30 Mart 2012'de başlayıp 7 Mart 2014'te tamamlanan çalışma o havuzu büyüttü ve hacim yaklaşık yirmi kata çıktı. Havuz artık bir göl. Bugünkü gövde, Vikipedi'ye göre 65 metre yüksekliğinde, kil çekirdekli bir kaya dolgu kütlesidir, o küçük havuzun bir göle dönüşmesi de bu yüksekliğe yaslanıyor. Kaynak tek. Genişletme rakamını ona dayandırarak veriyoruz.

Kural Kaydına Ulaşamadığımız Bir Su Tesisi

Göl kıyısına inen birinin asıl sorusu yüzme, piknik ve oltanın mümkün olup olmadığıdır, oysa baraj içme suyu şebekesine bağlı çalışan bir altyapı tesisi olduğundan öncelik ziyaretçide değil suyun kendisindedir. Yüzme, balık tutma, piknik, gövdeye çıkma ve drone için Geçitköy'e özel bir kural kaydına ulaşamadık. Aynı kayıtlarda ne bir yasak ne de bir izin hükmü bulabildik. Bunun yanında Türkiye'deki barajlar için yayımlanan giriş ve drone yasaklarını buraya taşımak da yanlış olur, çünkü o düzenlemeler başka bir idarenin kapsamındadır.

Böyle bir kayda ulaşamamışken siz neye göre davranabilirsiniz? Yetkili kuruma sormak dışında sağlam bir yol görünmüyor, çünkü bağlayıcı olan tek metin ya yerindeki levhadır ya da dairenin cevabı. Şunu da not düşelim, yerel halkın burayı manzara için dinlenme yeri yaptığını yazan haberler bir izin belgesi sayılmaz...

Mesire Alanı Kaynakta Bir Proje Olarak Geçiyor

Başlığın söz ettiği yürüyüş ile piknik olanakları, elimizdeki kaynakta bir proje olarak geçmektedir. “Geçitköy Barajı Mesire Alanı” adıyla anılan plan, göl çevresinde yürüyüş yolları, koşu ve bisiklet parkurları, çocuk oyun alanları, macera parkı, kır lokantaları, piknik alanları ve yaban hayatı gözlem kuleleri içerecek, enerjisi yenilenebilir kaynaklardan sağlanacak. Öte yandan taradığımız kaynak bunların hepsini gelecek zaman kipiyle yazıyor. Elimizde planlanmış bir yatırım var, takvim ile sorumlu kurum da plana eşlik etmiyor. Göl kıyısında işaretli parkur, bank ya da çöp kovası bulunup bulunmadığını doğrulayamadık, o yüzden bunları hazır bekleyerek gitmeyin.

Su Çekildiğinde Yamaçtan İnenler

Suyun azaldığı dönemlerde gölün kıyısı aşağıya kaçmakta, aradaki yamaç da uzamaktadır. “Kıbrıs Gazetesi” boru hattındaki bir arızadan sonra seviyenin yaklaşık yüzde doksan düştüğü günlerde bazı kişilerin yaklaşık yüz metrelik taşlı yamaçtan inip olta attığını yazdı, haber bunu ölümle dans diye anlatıyor. Zemin gevşek taştan oluşmaktadır... Kaya dolgu bir yamaçtan aşağı inmek tehlikelidir. Düşme riski gerçektir. Aynı haberde yer alan bilgiye göre “Devlet Su İşleri Dairesi”, gölde kalan canlıları korumak için üreticilerin motorla su çekmesini durdurdu. Ama soru şu: kıyı çizgisi neden bu kadar oynamaktadır? Haber seviyedeki düşüşü boru hattındaki arızaya bağlıyor, göl hem üzerinde kurulu olduğu dereden hem de denizaltı hattından beslendiğine göre hattaki bir kesinti gölün seviyesine de yansıyor. Bu yüzden bir fotoğraftaki dolu göl ile sizin göreceğiniz kıyı aynı olmayabilir.

Yola Çıkmadan Önce Kime Sorulur

Tesis, Girne ile Güzelyurt arasındaki ana yolun üzerinde, Geçitköy yakınında durmaktadır. Geçitköy adı bu bölgede Lapta Dağları'nın kıyıdan dik yükseldiği boğaza da verilmektedir. Ziyaretçi yorumlarında göl çevresinde uzun ve engebeli bir yürüyüşten söz edildiğini görebilirsiniz, ancak oradaki tarif rotadan çok bir izlenimdir. Ekim 2026 itibarıyla Geçitköy Barajı'na gidecek birine önerimiz, ne yapılabileceğini yola çıkmadan “Su İşleri Dairesi”ne, yerinde de levhalara sormasıdır. Otopark ile giriş noktasını da aynı adrese sorabilirsiniz. Cevap elinizde olmadan aşağı inmeyin, çünkü burası çalışır durumda bir su altyapısı tesisidir.

Alan	Değer	Kaynak
Tip ve gövde yüksekliği	Kil çekirdekli kaya dolgu, 65 metre	tr ve en Vikipedi
Depolama kapasitesi	Yaklaşık 35 milyon metreküp	tr ve en Vikipedi
Sulama alanı	Yaklaşık 4.824 hektar	tr Vikipedi, haber7
İşlev	İçme suyu ve sulama	tr ve en Vikipedi
Bağlı olduğu proje	KKTC Su Temin Projesi	tr Vikipedi, kibristatatile
Mesire alanı	Yaklaşık 220 hektarlık proje, hayata geçişi teyitsiz	kibristatatile
Giriş, ücret, yüzme, piknik, drone	Kamuya açık kural kaydına ulaşamadık, teyit gerekir	yerinde levha, Su İşleri Dairesi

Barajın çevresindeki dağ parkurlarını Beşparmak Dağları yürüyüş rotaları yazımızda topladık; batı kıyısı ve ilçeler için Güzelyurt ve Lefke gezi rehberi ile Alsancak ve Lapta gezi rehberi yazılarımıza bakabilirsiniz.