Kuzey Kıbrıs'ta ne yapılır diye sorarsanız cevap tek cümleye sığmaz. Sabah tekneyle koylara açılırsınız, öğleden sonra dalış okuluna girersiniz. St. Hilarion'un tepesinden tandem uçuş kalkar. Kaleler, manastırlar, geceleri de Alagadi'de kaplumbağa gözlemi. Aktivitelerin çoğu Girne'den başlıyor; Beşparmak sırtı hemen şehrin tepesinde, Karpaz'ın ucu ise iki saati aşkın yolumuz var. Haritada kısa görünen mesafeler dağ yolunda uzanıyor. Bazısını her mevsim yapabilirsiniz. Kaplumbağa, festival ve tekne turu ise takvime bağlı; planı ona göre kurun. Bir de kontenjan işi var: kaplumbağa gözlemi ve tandem uçuş gibi sınırlı katılımlı işleri önceden ayarlamak gerekiyor.
Tekne Turu ve Dalışla Denize Açılmak
Günübirlik tekne turları Girne'nin eski limanından kalkar; çoğu sabah çıkar, ikindi vakti döner. Rota batı kıyısı boyunca: Kervansaray, Escape, Deniz Kızı gibi koylarda demir atılır, her durakta yüzme molası, öğle yemeği teknede. Sezon mayısta açılır, ekimde kapanır. Kışın limandan tur teknesi çıkmaz, deniz elverişli değil.
Dalış tarafı sanıldığından zengin olduğunu söyleyebilirim. Girne'nin doğusunda ve batısında 20'ye yakın nokta var, çoğu limandan yirmi dakikalık mesafede. “KKTC” tarafının bilinen batıkları arasında II. Dünya Savaşı'ndan kalma HMS Cricket gambotu sayılır; gemi 1947'de bir fırtınada batmış. Achilleas, Vera K ve bir Wellington bombardıman uçağı listeye eklenir. Bir düzeltme: Girne Kalesi'ndeki Batık Gemi Müzesi'nde sergilenen antik gemi bambaşka bir şey, o dalış noktası değil, denizden çıkarılıp kalede sergilenen bir müze eseri. PADI, CMAS ve BSAC bağlantılı okullar Girne'de toplanıyor. Sertifikanız yoksa deneme dalışı yapabilirsiniz; sertifika kursu ise birkaç güne yayılıyor.
Yamaç Paraşütüyle Gökten Bakış
Beşparmak Dağları'nda St. Hilarion Kalesi'nin batı yamacındaki tepeden, yaklaşık 750 metreden tandem uçuşlar kalkıyor. İlginç tarafı deneyim ya da eğitim şartı aranmıyor, pilot sizi arkasına alıp uçuruyor. Kalkış dağda, iniş Girne sahilindeki belirlenmiş alanda. Uçuşlar hava elverdiği sürece yıl boyu, günlük rezervasyonla yapılıyor. Bir uyarı: uçuşu tatilin son gününe bırakmayın. Rüzgâr dönerse o gün uçulmaz, telafi için gün kalmayabilir. Rezervasyon sırasında pilotun lisansını ve sigortasını sorabilirsiniz; KKTC'de tandem uçuşlar mevzuata bağlı çalışıyor. Adada en çok fotoğraf buradan çıkar. St. Hilarion zaten başlı başına gezilecek bir kale; üstüne Girne'yi ve Beşparmak sırtını yukarıdan görüyorsunuz.
Karpaz'da Günübirlik Safari
Kıbrıs'ta ne yapılır sorusunun Karpaz cevabı bir safari turu, rotası da aşağı yukarı sabit. Kantara Kalesi ya da kuzey kıyısıyla başlıyor, Ayias Trias Bazilikası'yla sürüyor, Dipkarpaz köyünden geçiyor. Son durak, yarımadanın ucundaki Apostolos Andreas Manastırı; Ortodoks dünyasının adadaki en bilinen hac durağı. Dönüşte Doğu Akdeniz'in en az yapılaşmış kumsallarından Golden Beach'te yüzme molası veriliyor. Kıbrıs'ta ne yapılır listesinin en uzun günü genelde bu. Jeep safari de var, minibüs formatı da; "safari" burada vahşi hayat gezisi değil, jeep turu demek. Yol boyunca Karpaz Milli Parkı'nın serbest dolaşan yabani eşekleriyle karşılaşıyorsunuz; 1974 sonrası sahipsiz kalan hayvanlardan türemiş bir koloni bu, insana alışkın, araçlara kendiliğinden yaklaşır. Elinizle yem verebilir misiniz? Vermeyin. Hem hayvanın sağlığını bozuyor hem eşekleri yola alıştırıyor; camdan izlemek yeterli. Manastır ve milli park girişinde ayrı ücret istenebilir, tur programında bu kalemlerin katılımcıya ait olup olmadığını sorun.
Beşparmak Sırtında Yürüyüş
Beşparmak sırtı boyunca işaretli bir yürüyüş hattı uzanıyor; adayı neredeyse boydan boya kat eden, etaplara bölünmüş bir rota bu, kısa günübirlik parçalar halinde de yürünebiliyor. Parkurların çoğu Alevkaya Orman İstasyonu'ndan başlıyor. İstasyondaki herbaryumda botanikçi Deryck Viney'nin derlediği 1200'ü aşkın bitki örneği sergileniyor; Sourp Magar Manastırı kalıntısına yirmi dakikalık bir patika iniyor, çevresinde piknik alanı var. En iyi dönem ilkbahar. Orkideler ve endemik çiçekler o zaman açıyor; yazın öğle sıcağında uzun etaba çıkmak önerilmez.
Alagadi'de Kaplumbağa Gözlemi
Kaplumbağa gözleminin adresi Alagadi Plajı, Girne'nin 16 kilometre doğusunda. Burada iki tür birden yuvalıyor: Caretta caretta ve Chelonia mydas. Yaygın sanının aksine yalnızca caretta değil. Yuvalama sezonunda plaj 20.00-08.00 arası halka kapalı. Gözleme yalnızca SPOT gönüllüleri eşliğinde, kayıtlı küçük gruplarla çıkılır; kendi başınıza inmenin yolu yok. Flaşlı fotoğraf ve ışık da yasak. Yavru çıkışını görmek istiyorsanız yaz sonunu hedefleyin; o dönemde yuva kazısı gösterimleri günü gününe duyuruluyor, programı yerinde sormak gerekiyor.
Golf ve Bellapais'te Müzik
Esentepe'deki Korineum Golf & Country Club, KKTC'nin ilk 18 delikli sahası; par 72, şampiyona uzunluğunda. Üç delikli bir akademi sahası ve pratik alanı da var, ekipman kiralanabiliyor, dersler eğitmen eşliğinde veriliyor. Tesis yıl boyu açık ama asıl sezon eylül ortasında başlayıp mayıs sonunda bitiyor; yazın ada golf için fazla sıcak kalıyor. Bellapais Manastırı ise akşamların mekânı. Yıl boyu konser sahnesi olarak kullanılıyor, ilkbahar ve erken yaz aylarında avlusu uluslararası müzik festivallerine ev sahipliği yapıyor; manastırın kendisini ve köyü gezilecek yerler rehberimizde anlattık. Sabah sahada, akşam manastır avlusunda konserde olmak aynı güne sığıyor. Ada buna yetecek kadar küçük.
Büyük Han'da Alışveriş ve Son Lezzetler
Lefkoşa'daki Büyük Han, 1572'de Osmanlı döneminde yapılmış bir kervansaray; 2002'deki restorasyondan sonra el sanatları atölyeleriyle kafelerin paylaştığı bir avluya dönüşmüş. Lefkara işi dantel ve ahşap oyma burada satılıyor. Hellimi hemen yandaki Bandabuliya'dan, kapalı belediye pazarından alın; sabah erken gidenler tezgâhı daha dolu buluyor. Zivaniya da unutulmasın. Üzüm cibresinden yapılan bu yüksek dereceli içki pazarlarda da markette de hediyelik olarak duruyor. Girne'deki büyük otellerin çoğunda casino da var; girişte kimlik istiyorlar. Kıbrıs'ta ne yapılır diye çıktığınız yol burada bitiyor: gündüzü denize, dağa ya da gökyüzüne verirsiniz, akşamı çarşıya ve sofraya. Mesafeler kısa, program sıkışık.
