Salamis Antik Kenti

1952'de Lyon Üniversitesi'nden gelen Fransız heyeti Gazimağusa'nın kuzeyindeki kumullara kazmayı vurmuştu ve baktığımız o kaynaklara göre o çalışma tam tamına yirmi iki yıl kadar sürdü. Bugün gişeden geçip patikaya adım attığınızda gördüğünüz sütunların ve tiyatro basamaklarının büyük bölümü o “heyetin” emeği sonucu olmuştur. Kazı ise 1974'te kesildi, 1998'de Ankara Üniversitesi ile Doğu Akdeniz Üniversitesi iş birliğiyle yeniden başladı. (bugün de sürüyor.) Salamis antik kenti bu yüzden tamamlanmış bir arkeoloji sahası sayılmamaktadır ve kaynaklara göre sarnıcın doğusunda hâlâ kumla örtülü kaldığı düşünülen bölümler bulunur. Alanın bir ucunun bakımlı bir park, öteki ucunun yeni bırakılmış bir şantiye gibi durması da bundandır.

Yirmi İki Yıllık Kazının Bıraktığı Alan

Fransız heyetinin ortaya çıkardığı yapılar bugün de alanın omurgasını tuttuğunu belirtebiliriz. Çam kokulu ormanlık bir düzlükte yürürsünüz - deniz sesi arkanızdan gelir ve belli aralıklarla yeni bir yapı grubu belirmektedir… Aradaki uzun boşluklar ise sizler gibi yeni gelenleri şaşırtır. Kazının kesintili tarihi, alanın bugünkü dağınık görüntüsünü de açıklar. Tabela ve işaretleme düzeni sınırlı kaldığı için ziyaretçilerin çoğu kendi rotasını yürürken kurulmaktadır ve bizim önerimiz en uzaktaki noktaya önce gidip dönüşte yakın yapıları toplamanızdır. Kazının yarım kalması ilk bakışta eksiklik gibi göründüğünün farkındayız ama gerçekte alanın en dürüst tarafı orası, çünkü burada restore edilmiş bir dekorun değil gerçekten kazılmış bir kentin içindesiniz.

Gymnasiumun Ayakta Kalan Sütunları

Kentin en etkileyici kalıntısı gymnasiumdur. Yapı “MS 76” depreminde ağır hasar gördü, ardından Roma İmparatorları “Trajan” ve “Hadrian” döneminde yeniden inşa edildi. Sütunlu avlunun ortasında durduğunuzda dört yanınızda sıra sıra ayakta duran sütunlar, iki yanda da hamam kompleksinin kemerli bölmeleri görünür. Bizans döneminde avlunun bir bölümü hamama çevrilmiş, dolayısıyla burada üç ayrı dönemin izi üst üste okunur. Heykellerin bir kısmı hâlâ kendi nişlerinde durmaktadır - avlu bu yüzden fotoğrafta göründüğünden daha kalabalık. Gölge bulunmadığı için sabah saatleri burada belirgin biçimde daha rahattır.

Tiyatronun Hâlâ Bir İşi Var

Roma Tiyatrosu “Augustus” dönemine tarihlenir ve yaklaşık on beş bin kişi kapasitelidir. Basamakların bir kısmı 4. yüzyıl depremlerinde yıkıldı, sökülen taşlar civardaki hamam yapılarında yeniden kullanıldı. Oturma sıralarının büyük bölümü yine de ayakta duruyor, üst basamağa çıktığınızda sahne zemini bütünüyle altınızda kalır. Burada bugün konser ve etkinlik de düzenleniyor, ziyaret gününüzde bir provaya denk gelmeniz bu yüzden mümkündür. Alanın geri kalanı sessizken bir köşede ses düzeni kurulduğunu görmek, yapının hâlâ kendi işini yaptığını hatırlatıyor.

Forumun Çevresinde Ne Kaldı

Forum da Augustus döneminden kalmadır ve kentin alışveriş ile toplanma merkeziydi. “Güney ucunda Zeus Tapınağı” da durmaktadır. Kaynaklara göre çevresinde su deposu, pazar yerleri ve Roma villası kalıntıları görülür. Alanda gölgelik neredeyse yoktur, öğle sıcağında yürüyüş zorlaşır. Kraliyet mezarlarının bulunduğu nekropol ise “Enkomi” yönüne doğru uzanmaktadır.

Peki kent tam olarak ne zaman kuruldu? Buna kesin cevap veren bir belge yok, anlatı efsaneye dayanıyor ve Truva Savaşı sonrasında Teukros'un adaya geldiğini söylüyor. Belirtelim, bu bir tarih kaydı sayılmaz. Kıyı şeridinde antik limanın izleri olduğu da anlatılıyor, o bilgi ise ikincil aktarımlardan geliyor. Asur egemenliğinin başladığı “MÖ 707” ile kentin Constantia adıyla yeniden kurulduğu MS 4. yüzyıl arasındaki uzun sıralama sayesinde alanın neden bu kadar karışık bir yapı yığını verdiğini de sizlere açıkladığını söyleyebiliriz.…

Yaz Saatleri ve Hafta Sonu Açıklığı Bilgilendirmesi

Eski Eserler ve Müzeler Dairesi'nin yaz tarifesine göre alan “08.00” ile “19.00” arasında açık olduğu söylenmektedir. Ek olarak burada son giriş 18.00'dedir. Aynı resmi tabloda burası KKTC'deki ören yerleri arasında en geç kapanan ve hafta sonuyla tatil günlerinde de açık kalan nokta olarak öne çıkmaktadır.(Gitmeden önce tekrar bakmanızı öneririz.) Hafta sonu açık kalması ise KKTC'deki her ören yeri için geçerli bir durum değildir. Günü kısa planlayan ya da cumartesi yola çıkan bir ziyaretçi için bu ciddi bir avantajdır. Eylül 2026 itibarıyla geçerli olan saatler değişebilir, kış dönemi için resmi tabloda ayrı bir tarife ilan edilmiyor. Sabah ilk saatte gelen hem serinlikten hem de boş patikalardan yararlanır. Giriş ücretlidir - bilet gişeden alınır. Müzekart'ın burada geçerli olup olmadığı belirsizdir, her ören yerinin ayrı biletlendiğini hesabınıza katmanızda fayda var.

Gazimağusa'dan Alana Ulaşmak

Alan ise Gazimağusa'nın kuzeyindeki Yeni Boğaziçi bölgesinde denize bakan ormanlık bir düzlükte kurulu bir yer… Şehir merkezinden araçla yaklaşık kaynaklara göre on ile on iki dakika sürdüğünü gördük. Bunun yanında sahil yolunda ilerledikçe sağ tarafta kıyı şeridi ve levhayla birlikte park alanına varabilirsiniz… Kendi aracı olmayanlar ne yapacak? Eğer yoksa önceki makalelerimizde anlattığımız gibi “Kıbrıs Araç Kiralama” hizmetlerine bakabilir veya en işlevsel olan merkezden taksi en pratik çözümdür, alanın içinde ise her şey yürüyerek gezilir. Gölgelik bulunmadığı için rahat ayakkabı ve şapka gerçekten yaz aylarında önemli ihtiyaç olabilir… Salamis antik kenti geniş bir alan olduğundan, acele etmeden dolaşmak için birkaç saatinizi ayırmanızı öneriyoruz, bol bol foto çekin.

Aynı Rotadaki Duraklar

Ana yolun karşı tarafında “St. Barnabas Manastırı” bulunuyor. Burası 1992'de restore edilerek İkona ve Arkeoloji Müzesi'ne dönüştürüldü, alandan çıkan buluntuların bir kısmı orada sergileniyor. Birkaç dakikalık mesafede kaldığı için aynı günübirlik rotaya rahatlıkla girer. Geç Tunç Çağı yerleşimi Enkomi de yakındadır ve kronolojik olarak bu kentten önceki dönemi temsil eder. Alanın hemen önündeki sahil şeridi ise ziyaret sonrası kısa bir mola için kullanılıyor. İki durak arasında araca binip inmek dışında ek bir planlama gerekmez. İki durağı aynı güne sığdırmak, sabah erken çıkan biri için fazlasıyla mümkündür.

Kazının 1998'de yeniden başlamış olması, Salamis antik kenti sınırları içinde önümüzdeki yıllarda görülecek yapı sayısının artabileceği anlamına geliyor.

Yolun karşısındaki müze için St. Barnabas Manastırı yazımıza, şehirdeki diğer duraklar için Gazimağusa gezi rehberimize, adanın öteki antik kentleri ve kaleleri için de Kuzey Kıbrıs tarihi yerler listemize bakabilirsiniz.