Karaman (Karmi) Köyü: Dağ Köyü Rehberi

Karaman köyü...1970'lerin sonunda Bakanlar Kurulu'nun önüne alışılmadık bir öneri geldi. Girne'nin sekiz kilometre batısında, dağ yamacında bomboş kalmış bir köy vardı ve bu köy onarılacaktı, ama onarımın masrafını devlet değil, evleri uzun süreliğine kiralayacak yabancılar üstlenecekti. Tabi sonrasında da karar çıktı. Taş evler ayağa kalktı, Karmi köyü bugünkü dokusunu o programa borçludur. Program tam olarak hangi yıl başladı? Diye soruyorsanız internetteki araştırdığımız kayıtlara baktığımızda 1979 ile 1986 arasında farklı tarihlerle, kira süresi için de kimi yerde 49 kimi yerde 25 yıllık sürelerle karşılaşabilirsiniz, dolayısıyla programın takvimini tek bir yıla bağlamak da işi hangi bakanlığın yürüttüğünü kesinleştirmek de mümkün değildir. Tarih tartışmalı, ama kararın sokaklara bıraktığı sonuç ortadadır… Gelin detayları inceleyelim.

Yamaca Tırmanan Tek Şeritli Yol

Sahil yolunda batıya giderken görünen "Karaman" tabelasından dönülür, yol oradan doğrudan dağa tırmanır. Tabeladaki ad "Karaman" haritada ve günlük konuşmada ise "Karmi" duyarsınız bu yüzden sizlere önerimiz iki adı birden aklınızda tutmanız yönünde olacaktır... Yol birkaç yüz metre sonra daralır. Tek şeride inen asfalt keskin virajlarla yükselirken eğim hiç bu noktada düşmez, üstelik Kıbrıs'ta trafik soldan aktığı için tırmanış boyunca sol şeritte kalmak ve her keskin dönemeçte virajın iç tarafına yaslanmak gerekmektedir. Sıradan bir otomobil buradan rahat çıkar, arazi aracı aramaya kalkmayın.

Tırmanışın sonu meydandır. Burası deniz seviyesinden aşağı yukarı üç yüz metre yukarıdadır ve aşağıda bütün kıyı şeridi açılmaktadır. Araç için yer meydandadır. Gerisi yürüyerek yapılır, mesafe kısadır ama yokuş kendini hemen hissettirir.

Boş Kalan Evleri Kim Onardı

Karmi tarihinin neredeyse tamamında "Kıbrıslı Rumların" köyüdür. Nüfus 1901'de 518, 1973'te 528 kişiydi, yani yetmiş yılda neredeyse hiç değişmedi. 20 Temmuz 1974'ün ardından köy sakinleri adanın güneyine dağıldı ve evler boş kaldı. Ertesi yıl köyü yeniden iskân etmek için bir girişim oldu, ama Güney'den gelen göçmenler bu yüksek ve ıssız yamaçta kalmayı istemediği için köy kısa sürede yeniden sessizliğe döndü ve yamaçtaki taş evler ikinci kez sahipsiz kaldı.

Cevap köyün dışından geldi. Bakanlar Kurulu'nun onayladığı program işi evin kendisine bağladı, onarımı üstlenen yabancı masrafı kendi cebinden karşılayacak, yerel mimar ve ustalarla, geleneksel yapım teknikleriyle çalışacak, karşılığında evi uzun yıllar kiralayabilecekti. Bugün yaklaşık yüz elli ev bu yolla ayağa kalkmıştır. Bizim notumuz şu, şart yalnız duvarları değil sokağın bütün görüntüsünü belirledi. Ahşap kirişler ve kamış tavanlar aynı düzende tekrarlanırken her avlu kapısının üstünde evin adını taşıyan küçük bir levha durmaktadır. Sokakların adları çevredeki ağaçlardan ve çiçeklerden geliyor, bunu ilk dönemeçte fark edebilirsiniz...

Karmi köyünün bugünkü sakin profili aynı programın ürünüdür. Köyde bugün kaç kişi yaşıyor? Kalıcı oturan sayısı birkaç düzineyi geçmiyor, çoğu da uzun süreli kiracı Avrupalılar, ağırlıklı olarak İngilizler. Köyün "İngiliz köyü" diye anılması bu profilden gelmektedir. Tatil döneminde sayı birkaç katına çıkıyor.

Meydandaki Kilise Artık Bir Müze

Köy gezisi, park yerinin de bulunduğu küçük meydandan başlar, meydanın kenarındaki Ortodoks yapısının adı ise "Meryem Ana Kilisesi", Rum sakinlerin ayrılışından önce yapılmış. Kilise restore edildi, içi bugün küçük bir ikon müzesi olarak kullanılıyor. Bunun yanında yapı yılın belli günlerinde konser mekânına dönüşmekte, Noel'de Avrupalı sakinlerin ilahi konseri burada veriliyor.

Meydandan çıkan sokaklar yamacı takip ettiği için her dönemeçte manzara değişmektedir. Bir yanda kıyı şeridi ile Akdeniz, diğer yanda dağ hattı ve Saint Hilarion Kalesi görebilirsiniz. Gözümüze çarpan şey kalenin konumu oldu, neredeyse köyün tam üstünde durduğu için köyden bakan biri onu aramadan seçer.

Dükkân Sayısı Bir Elin Parmağını Geçmiyor

Aktif bir yer gibi düşünmeyin. Köyde yeme içme birkaç kapıyla sınırlıdır. Bir bakkal ve bir pub sabit duruyor, akşamları birkaç küçük bistro açılıyor. Bunlardan biri, köy merkezine yakın duran "The Levant" restoranıdır. Şunu unutmayın küçük köy işletmelerinde ad ve sahiplik zaman zaman değişebiliyor, o yüzden akşam yemeği için masayı telefonla teyit edin. Karmi köyünde adıyla anılan bir otel ya da butik konaklama bulunmuyor, yatacak yer Girne tarafında çözülmektedir.

Araçsız Gelinmez, Yarım Gün Yeter

Karmi köyüne toplu taşımayla gelmek pratikte mümkün değildir buna dikkat edin gerekirse araç kiralama yapın. Otobüs hattı yamaca çıkmadığından yol ya kiraladığınız araçla ya da Girne'den tutacağınız taksiyle yapabilirsiniz maalesef başka bir seçenek yok. Girne merkezden meydana kadar geçen süre on beş ile yirmi dakika arasında değişmekte olup yarım günlük bir çıkışa rahat sığar.

Köy hangi mevsimde en iyi görünür? Şubat sonundan Mayıs'a uzanan ilkbahar, begonvillerin ve mevsimlik çiçeklerin taş duvarları kapattığı dönemdir. Bununla birlikte Temmuz ve Ağustos'ta çiçek yerindedir, ama yokuşu öğle sıcağında çıkmak kimseye keyif vermiyor. Ocak ayında köy iyice sessizleşir, rüzgâr yamaçtan hiç eksilmez.

Gezinin kendisi uzun sürmez. Sokakları dolaşmak için bir iki saat yeterlidir, yemekle ve fotoğrafla yarım gün en rahat ölçüdür. Sizler için not düşelim, yarım günü biraz uzatmaya razıysanız aynı çıkışa Bellapais de eklenebilir, çünkü iki köy Beşparmak'ın aynı eteğine, Girne'nin hemen üstündeki yamaç hattına dizilmiştir. Köyü gezmek ücretsizdir, kapıda bilet gişesi yoktur, bütün masraf yola ve akşam yemeğine kalır.

Aynı yamaç hattındaki komşu köy için Beylerbeyi köyü rehberine, köyün tam üstünde duran kale için St. Hilarion Kalesi yazımıza, yamaca çıkacak aracı ayarlamak için de Girne araç kiralama rehberimize bakabilirsiniz.