Selimiye Camii (St. Sophia Katedrali)

Gazimağusa'daki “Lala Mustafa Paşa Camii” yıllardır aynı görüntüyle sizleri karşılar… Gotik bir katedral gövdesinin içinde saf tutmuş bir cemaat. Lefkoşa’daki kardeşi ise uzun süre o listelerden düştüğünü belirtelim çünkü 2019'da başlayan restorasyon yapıyı 8 Mayıs 2025'e kadar elinde tuttu. Selimiye Camii'ni bugün gezen biri bu yüzden “Mağusa”'dakinden başka bir şey görür yeni onarılmış taş ve tazelenmiş bir iç mekân. Kapıdaki kurallar ise yapının müze değil aktif bir cami olmasından doğar, ziyaret saatinizi seçerken bunu hesabınıza katmanız gerekir. Adı bile sanıldığı kadar eski değildir, yapı bugünkü adını ancak 1954'te almıştır.

Altı Yıllık Restorasyon 8 Mayıs 2025'te Bitti

Araştırmalarımızda verilerde onarım sürecini “EVKAF” yürüttüğü yazılar ve Türkiye Vakıflar Genel Müdürlüğü desteğiyle ve iş yaklaşık ortalama altı yıl kadar sürdü. Bu sürenin son dört buçuk yılında şantiye yoğun biçimde çalışmış ve akabinde kapsam dar tutulmamıştır. Deprem güçlendirmesi dahil taş işçiliği, kubbe onarımı ve iç mekân aynı programın içine girdi. Yeniden ibadete açılış töreni Türkiye'deki Vakıf Haftası toplu açılışıyla eş zamanlı yapıldı. Törende KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar, Başbakan Ünal Üstel, Meclis Başkanı Ziya Öztürkler ve Din İşleri Başkanı Hakan Moral yerinde bulunurken, T.C. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan canlı bağlantıyla katıldı. Buna rağmen internette hâlâ restorasyon nedeniyle kapalı yazan sayfalar dolaşıyor. O bilgi 2019-2024 döneminden kalmadır ve bugün kesinlikle geçersizdir. Eski sayfalar arama sonuçlarında hâlâ üst sıralarda durduğu için, kapıya gitmeden önce tarih damgasına bakmanızda fayda var. Altı yıl kapalı kalıp törenle açılan bir yapı, onarımın ne kadar ağır olduğunu zaten söylüyor.

Katedralden Camiye Giden Yol

İnşaat 13. yüzyıl başında Lüzinyan Krallığı döneminde başladı ve yapı 1326'da tamamlanarak ibadete hazır hale geldi. Yani bugün gördüğünüz gövde ortalama bir yüzyıla yayılan şantiyenin ürünüdür diyebiliriz. Mimari tercih Gotik ve etkisi Paris'teki Notre-Dame ile açıkça akrabadır. Lüzinyan kralları Kıbrıs tacını burada giydiğine göre, yapı bir ibadet mekânı olduğu kadar bir devlet sahnesi sayılır. 1571'deki Osmanlı fethinden sonra katedral camiye çevrildi, minareler eklendi, bugünkü ad ise ancak 1954'te verildi. Bazı haber sayfalarında geçen "1192'de yapıldı" bilgisi Lüzinyan Krallığı'nın adadaki başlangıcıyla karışan bir hatadır, mimarlık kaynakları inşaatı 13. yüzyıl başına koyar. Belirtelim, arama motorunda karşınıza çıkan Edirne ve Üsküdar'daki Selimiye camilerinin bu yapıyla hiçbir ilgisi yoktur. Onların yapım tarihleri ve mimarları bambaşka olduğu için, buraya taşınan her ayrıntı tamamen yanlış bir hikâye kurar.

Kapıda Sizi Ne Bekliyor?

Kapıda sizi bir gişe bekler mi? Burası müze ya da ören yeri değil… Eski Eserler ve Müzeler Dairesi tüzüğünün kapsamı dışında kalan aktif bir camidir ve iyi haber olarak girişi de ücretsizdir. Bu statü ziyaret planınızı da belirler, çünkü günün beş vaktinde cemaat içeride olur ve o saatlerde turist girişi uygun düşmez. Kaynaklar sabahtan akşama uzanan bir gündüz bandı tarif ediyor, ama dakika hassasiyetinde resmî bir çizelge ilan edilmiyor. “Eylül 2026” itibarıyla en sağlam yöntem vakit aralarını hesaplayıp gitmektir, düzenin ilerleyen aylarda değişmesi de mümkündür. Kıyafet tarafı ise nettir. Ayakkabılar tabi ki girişte çıkarılır, omuz ve dizler kapalı olur, kadınlar için de baş örtüsü gerekebildiğini unutmayın ona göre gelin… Yanınızda ince bir şal taşımanızda fayda var, çünkü kapıda ödünç örtü bulunup bulunmadığı ilan edilmiyor. Ücretsiz giriş burada bir turizm jesti sayılmaz sadece yapının hâlâ “mahallenin camisi” olduğunu gösterir.

Gotik İskeletin İçinde Mihrap ve Minber

Gotik iskelet ilk bakışta kendini belli eder, sivri kemerler ve yüksek tavan bir cami planından çok katedral planı kurar. Mihrap ile minber bu iskeletin içine sonradan yerleşmiştir, ikisinin yan yana durması yapının iki tarihini aynı karede gösterir. Dönüşüm bir tarih notu olarak da kalmadı, Suriçi'nde oturanlar vakit namazlarını bugün hâlâ burada kılıyor. Ziyaretçi ilgisi de bunu doğruluyor, yapı Tripadvisor'da Lefkoşa'daki 275 yer arasında sekizinci sırada ve 707 yorumla listeleniyor. İç mekân tek hacimden ibaret olduğu için kısa bir mola çoğu ziyaretçiye yetiyor. Bizim gözümüzde burada asıl vakit alan şey gövdenin büyüklüğü değil, iki dinin izini aynı duvarda aramaktır.

Suriçi'nde Yürüme Mesafesindeki Duraklar

Yapı, surla çevrili eski şehrin geometrik merkezine yakın durur ve çevresindeki her durak yürüme mesafesindedir. Kuyumcular Sokağı ile Belediye Pazarı hemen yanı başındadır, oradan Büyük Han'a, 1932 tarihli Bandabuliya'ya ve Arasta'nın çarşı sokağına birkaç dakikada geçersiniz. Aynı hat üzerinde Kumarcılar Hanı, Girne Kapısı ve Mevlevi Tekke de bulunur, hepsi tek günlük bir yürüyüşe rahatça sığar. Büyük Han'ın avlusunda sanat galerileri ve kafeler var, Bandabuliya ise kapalı pazar düzenini koruyor. Böylece Selimiye Camii çıkışında dinlenecek yer aramak zorunda kalmazsınız. Arasta güneye, Lokmacı kapısına doğru iner, o yüzden rotayı kurarken geçişe dair güncel durumu sormanızda fayda var. Sıralamayı camiden başlatmak pratik bir tercihtir, namaz vaktine denk gelirseniz çevredeki hanlarda bekleyip geri dönersiniz.

Ercan'dan Kapıya Ulaşım

Ercan Havalimanı ile Lefkoşa arası yaklaşık 23 kilometredir. Girne tarafına geçenler için mesafe 43 ile 44 kilometre bandına çıkar. Suriçi'nin sokakları dar olduğundan araçla kapıya kadar yanaşmak zordur, ziyaretçilerin çoğu surların dışında park edip yürüyerek giriyor. Merdiven durumu ya da tekerlekli sandalye düzeni gibi fiziksel erişim ayrıntıları hakkında açık bir bilgi ilan edilmiyor, bu yüzden o konuda kesin bir şey söylemiyoruz. Selimiye Camii'ne giriş ücretsizdir, kapıdan doğrudan girilir. Ne zamandır açıktır peki? Kaynaklarda 8 Mayıs 2025'ten bu yana açık olduğu yazılıyor ve 2026 Ekim için yeni bir kapanma duyurusu yayımlanmamıştır.

Birkaç dakika ötedeki kervansaray için Büyük Han Lefkoşa yazımıza, geçişe inen çarşı sokağı için Arasta Çarşısı sayfasına, Suriçi'nde tam günlük plan için Lefkoşa gezi rehberimize bakabilirsiniz.