Kapalı Maraş (Varosha): Ziyaret Rehberi

Kapalı Maraş ziyaret rehberine hoş geldiniz… Bu rehberde elinize harıtayı alın ve Gazimağusa'nın güney ucuna doğru kaydırın.. Ekranda gri bir leke belirir, sokak adları yarım kalır, uydu görüntüsü boşalır. O lekenin adı “Varosha” Türkçesiyle Maraş, ve 46 yıl boyunca oraya kimse adım atmadı. Kapalı Maraş 8 Ekim 2020'de kademeli biçimde ziyarete açıldı, giriş bugün de ücretsizdir. Kapıya varan herkesin verdiği ilk karar aynıdır, bu hat yürüyerek mi gezilecek yoksa kiralık bir araçla mı. Verdiğiniz karar ne kadar yol alacağınızı ve hangi noktalara varacağınızı belirler, o yüzden kuralları ve güzergâhı baştan bilmenizde fayda var.

Önce Kurallar, Sonra Gezi

Burada işler kurallarla yürür ve kurallar genellikle esnetilmez. Harap binalara girmek yasaktır, gerekçesi çökme riskidir, bu yüzden ziyaret yalnızca işaretli ve asfaltlanmış güzergâh üzerinde yapılmaktadır… Drone uçurmak da hiçbir biçimde serbest değildir. Fotoğrafa gelince, çekim genel olarak serbesttir, ama bazı noktalarda tabelayla işaretlenmiş yasak vardır ve o tabelayı gören makineyi indirir. Ama bu yasaklar geziyi daraltır mı? Pratikte pek sayılmaz, çünkü işaretli hat zaten bölgenin bakımı yapılmış kısmını izler ve görülecek noktaların neredeyse hepsi bu hattın üzerinde sıralanıyor.

Kırk Altı Yıl Sonra Açılan Kapı

Bölge 13 Ağustos 1974'te Türk Silahlı Kuvvetleri kontrolüne geçti, Rum nüfus güneye göç etti, alan askeri yasak bölge ilan edilerek sivil erişime kapandı. Kapanan yer sıradan bir mahalle değildi. 1974 öncesinde burada 45 otel ile 60 apart otel bulunuyordu, toplam yatak kapasitesi on bin civarındaydı, yani dönemin en yoğun turizm merkezlerinden biri kısa sürede boşaldı. Kumsalın uzunluğu ve otellerin sıklığı düşünülünce, bölgenin 46 yıl boş kalmasının neden hâlâ konuşulduğu da anlaşılır. 2020'deki kademeli açılıştan sonra ilgi beklenenin üstünde kaldı ve Ekim 2025 itibarıyla bölgeyi iki milyondan fazla ziyaretçi gördü. Alan kademeli olarak açılmaya devam ediyor. Dolayısıyla bugün gezilen hat bölgenin tamamı değildir, bir sonraki gelişinizde güzergâhın uzamış olması ihtimal dahilindedir.

Demokrasi Caddesi Boyunca Gezebilirsiniz

Güzergâhın omurgası aslında araştırmalarımızda Demokrasi Caddesi'dir ve gezi pratikte bu caddenin iki yanını izlemekle geçtiğini söyleyebiliriz… Yol boyunca 1970'lerden kalma bina dokusu sizleri ilmek ilmek takip eder ve dönemin otel, kafe ve mağaza tabelaları hâlâ yerindedir, bazılarının harfleri okunacak kadar sağlam kalmıştır. Caddenin kendisi temizlenmiş ve yeniden asfaltlanmıştır, dolayısıyla yürüyüş ya da bisiklet için zorlayıcı bir yanı yoktur. Golf arabasıyla gelenler aynı hattı yürüyenlerden çok daha kısa sürede tamamlıyor. Aradaki fark kâğıt üstünde küçük görünür, gölgesiz bir asfaltta ise fazlasıyla hissediliyor. Asıl fark binaların arka tarafında ortaya çıkmaktadır çünkü oralar hâlâ harap durumdadır. İncelediğimiz ziyaretçi anlatımlarında en çok tekrar eden izlenim de budur, ön cephe düzenli görünür, bir adım arkası zamanın bıraktığı yerde kalmıştır.

Bilal Ağa Mescidi Nasıl Bir Yer?

Kapalı Maraş içinde restore edilip yeniden kullanıma açılan az sayıdaki yapıdan biridir. Mescit 20 Temmuz 2021'de ibadete açıldı ve o tarihten beri ziyaret edilebiliyor. Güzergâhta gördüğünüz yapıların neredeyse tamamı dışarıdan izlenen birer kabuk olduğu için, bir kapıdan içeri girebilmek burada ayrı bir anlam taşıyor. Küçük bir yapıdır, uzun bir durak sayılmaz, yine de bölgenin tümüyle terk edilmediğini gösterir. Çevresi düzenlenmiş durumdadır, mescide gelenler kadar yalnızca bakmak için duranlar da oluyor.

Kumsalda İki Düzenli Nokta

İnternetteki kaynaklarda sahilde düzenlenmiş iki plaj noktası bulunduğu söyleniyor ve her ikisi de sekiz yüz metreyi aşan uzunlukta olduğu belirtiliyor… Şemsiye ve şezlong düzeni ise nispeten kurulmuştur, plaja giriş belediye plajı mantığıyla ücretsizdir, şezlong ile şemsiye kiralamak ise ayrıca ücretlidir. Kiralama bedelleri güncel olarak ilan edilmediği için burada rakam bizlerde bilmiyoruz ve rakam vermiyoruz, ücreti yerinde sormanızda sizler için fayda var. Deniz tarafı bölgenin en kalabalık kısmıdır ve gezinin yorucu bölümü bittikten sonra herkes aynı yöne genellikle iner. Ayrıca yorumlarda belirtildiği gibi denize girilebilen noktalar işaretlidir ve gezi hattının sonunda kalır..

Ulaşım ve Giriş Yönü

Bölge Gazimağusa merkezinin hemen güney sahil ucunda konumlanır ve merkezden taksiyle ya da özel araçla kısa sürede varılmaktadır… Nereden geldiğiniz bu noktada önemli diyebiliriz. Örneğin Girne tarafından geliyorsanız “İtimat” ve “Komtur” gibi firmaların işlettiği dolmuş ve otobüs hatları sizi Gazimağusa'ya kadar getirebilir kapıya kadar olan son adımı taksiyle ya da yürüyerek tamamlarsınız. Giriş “Palm Beach” bölgesi yönünden yapılır ve araçla bölgenin içine girilmemektedir o yüzden aracı dışarıda bırakıp içeride bisiklet, scooter ya da golf arabası kiralamak yaygın çözümdür. Bölgeye en yakın konaklama noktası da yine daha öncede Kıbrıs hakkında makalelerde hakkında yazdığımız “Palm Beach” tarafındadır, otelin sahil kısmından kapalı alanın dış hattı görülebilir. Oradan bakmak içeri girmenin yerini tutmaz, gerçi bölgenin ölçeğini kavramak isteyen için fena bir başlangıç da sayılmaz.

Gitmeden Önce Ne Beklemeli

Ziyaret gündüz saatlerinde mümkündür, saatler sezona göre değişir, o yüzden yola çıkmadan önce güncel duyuruyu kontrol etmenizde fayda var. Gölge azdır, güzergâh uzundur, su ile şapka hesabınıza girsin. Yaz aylarında öğle saatleri asfaltta ağır geçiyor, sabah erken gelenler hem serinlikten hem de daha sakin bir caddeden yararlanır. Gelenlerin çoğu restore edilmiş bir açık hava müzesi bekler, oysa karşılarına büyük ölçüde korunmuş bir harabe dokusu çıkar. Bunu bir eksik saymamak gerekir, bölgenin anlamı zaten orada durur. Bir de şu var, isim benzerliği yüzünden arama sonuçlarında Kahramanmaraş çıkabiliyor. Oysa buradaki Maraş, Gazimağusa'nın sahil ucundaki semtin adıdır. Hattın uzunluğu ve gölgesizliği hesaba katılınca aceleye getirilecek bir yer değil. Kapalı Maraş, gezilecek yerler listesine bir sahil molası olarak değil, kendi başına ayrı bir plan olarak yazılır.

Girişin hemen yanındaki plajı ve oteli Palm Beach Gazimağusa sayfamızda ayrıca anlattık; Suriçi ve şehrin geri kalanı için Gazimağusa gezi rehberine, adanın diğer kaleleri ve antik kentleri için Kuzey Kıbrıs tarihi yerler yazımıza bakabilirsiniz.